پسماند؛ زخمی کاری بر تن محیط‌زیست ایران

گردش مالی ۲۰۰ همتی، خسارت سالانه ۸۷ هزار میلیاردی و سازوکاری که به ضرر اقتصاد تمام می‌شود.

در حالی‌که بحران پسماند سال‌هاست به یکی از چالش‌های مزمن زیست‌محیطی کشور تبدیل شده، اظهارات تازه‌ی رئیس فراکسیون محیط‌زیست مجلس بار دیگر پرونده‌ی «مدیریت پسماند» را گشوده است؛ پرونده‌ای که از گردش مالی ۲۰۰ هزار میلیارد تومانی سخن می‌گوید.

گردش مالی ۲۰۰ همت؛ خسارتی به اندازه هزار واحد لوکس در تهران

رفیعی، رئیس فراکسیون محیط‌زیست مجلس شورای اسلامی، اعلام کرده است که گردش مالی پسماندها در کشور به حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد؛ رقمی که به گفته‌ی او بدون شفافیت، به فرصتی برای سودجویان و تخریب محیط‌زیست بدل شده است.

در همین حال، شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، هشدار داده است که عدم مدیریت اصولی پسماندها سالانه بیش از ۸۷ هزار میلیارد تومان خسارت به کشور وارد می‌کند؛ معادل بهای خرید هزار واحد مسکونی لوکس در مناطق شمالی تهران می باشد.

الگوهای جهانی؛ از مسئولیت تولیدکننده تا اقتصاد سبز

در کشورهای توسعه‌یافته، مدیریت پسماند از سیاست‌های کلان محیط‌زیست و دسیابی به اقتصاد سبز مورد توجه ویژه قرار گرفته چند نمونه در زیر ذکر می شود.

• آلمان ؛ آلمان با قانون «مسئولیت تولیدکننده» شرکت‌ها را ملزم کرده تمام هزینه‌ی جمع‌آوری و بازیافت پسماندهای خود را بپردازند. در این کشور مراحل انتقال پسماند قابل‌ردیابی می باشد و در صورت تخلف، جریمه‌های سنگین دارد.نتیجه‌ی این سیاست، بازیافت بیش از ۶۵ درصد پسماند شهری و کاهش شدید دفن زباله بوده است.
• ژاپن، در ژاپن به دلیل کمبود زمین دفن زباله آخرین گزینه می باشد. در برخی شهرها تفکیک پسماند به ۲۰ تا ۳۰ دسته می‌رسد و زباله‌های خطرناک در تأسیسات ویژه و تحت نظارت دقیق زیست‌محیطی سوزانده یا تثبیت شیمیایی می‌شوند. تخلف در این مدیریت پسماند، علاوه بر جریمه، ضربه‌ی اعتباری سختی برای شرکت‌ها دارد.
• سوئد ؛ در این کشور کمتر از یک درصد پسماند کشور دفن می‌شود و بخش عمده زباله‌ها در نیروگاه‌های زباله‌سوز به برق و گرما تبدیل می‌شوند. حتی بخشی از خوراک نیروگاه‌های خود را از طریق واردات زباله از کشورهای دیگر تأمین می‌کنند.

ایران؛ نیازمند حکمرانی واحد محیط‌زیست

کارشناسان معتقدند اصلی‌ترین تفاوت ایران با این کشورها در مدیریت کلان محیط‌زیست نهفته است، نه در میزان تولید پسماند.

شفافیت اقتصادی، پاسخ‌گویی، هزینه‌بر بودن تخلف و یکپارچگی مدیریتی در کشورهای موفق مانع شکل‌گیری بازارهای زیرزمینی شده است.

تجربه‌ی کشورهای توسعه یافته نشان می‌دهد اگر پسماند به‌درستی مدیریت شود، می‌تواند از تهدیدی زیست‌محیطی به فرصتی اقتصادی تبدیل گردد؛ فرصتی که ایران برای عبور از بحران فعلی ناگزیر از دستیابی به آن است.